دربارهي بندرانزلي
موقعيت جغرافيايي:
با بررسي هاي زمين شناسي ، حدود 15000 سال پيش ، جزيره اي از سطح آب درياي خزر ، سربرآورد كه بعدها به نام انزلي ناميده شد و بعنوان مهمترين بندر سواحل جنوبي درياي خزر و ايران معروف گرديد . اين جزيره براثر فعل و انفعالات جوي و ساير عوامل طبيعي ، به صورت حاليه از دو قسمت انزلي و غازيان شكل گرفت و كانالي بين اين قسمت ايجاد گرديد، كه آب چهاررودخانه از شرق (سوسر روگا - پيربازار روگا - راست خانه و نهنگ روگا) و يك رودخانه از غرب (شنبه بازار روگا) از طريق آن به دريا وارد ميگردد . بندرانزلي، در منطقه جلگهاي و ساحلي در طول جغرافيائي 49 درجه و 28 دقيقه و عرض جغرافيائي 37 درجه و 28 دقيقه واقع شده است و ارتفاع آن از سطح دريا منهاي 26 متر ميباشد.
حدود انزلي :
از شمال به درياي خزر، از جنوب به تالاب انزلي، از مشرق به خمام و رشت، از مغرب به منطقه طوالش مسافت تا خمام 25 و تا رشت 41 و تا تهران 360 كيلو متر ، تا رضوانشهر 22 ، تا هشتپر 72 و تا آستارا 144 كيلومتر ميباشد.
آب و هوا :
بندرانزلي در منطقه معتدل قراردارد. درجه حرارت آن حداكثر مطلق 6/35 و حداقل 4/0 . متوسط حرارت ساليانه 5/16 سانتي گراد است.
درسال حدود 1800 ساعت آفتاب ميتابد كه خرداد و تيـر پر آفتاب ترين ماه ميباشد.
بندرانزلي از لحاظ بارندگي، يكي از پر باران ترين مناطق ميباشد.
مساحت و جمعيت شهرستان انزلي :
275 كيلومتر با حدود 130 هزار نفر جمعيت در سال 1385 شمسي.
وجه تسميه انزلي :
از ميان تعريف هاي مختلف كه در بارده واژه «انزلي » شده قابل قبول ترين معني «انزل به معني لنگر» انزلي = لنگرگاه و «انزل = انشان» ميباشد كه كلمه انزلي تحريف شده «انزان - انشان» به معني گذرگاه و دروازه است كه مي بينيم از گذشته نيز انزلي را دروازه اروپا و ايران مي ناميدند و در بسياري از نوشته ها هم آمده است و واژه غازيان را مي توان جمع بغاز يعني تنگه و جمع غازي به معني جنگجويان دانست .
قدمت انزلي:
انزلي از نظر تاريخي قدمت زيادي ندارد و در چندين كتاب تاريخي، نام انزلي در 540 سال پيش ، ثبت شده است. متأسفانه روسها بندرانزلي را درسال 1805 ميلادي برابر 1184 شمسي به آتش كشيدند واحتمالاً هرگونه آثاري كه مي توانست قدمت انزلي ومردم آن را روشن نمايد، در آتش بيداد بيگانگان سوخت وبه خاكستر تبديل گرديد . بدون شك ، اهالي اوليه بندرانزلي را مهاجرين تشكيل داده اند كه از نواحي ساحل جنوبي تالاب انزلي - نواحي طوالش و مردم نواحي شرق انزلي به منظور استفاده از پايگاهي براي صيد ماهي و يا پناهگاهي جهت فرار از امواج خروشان درياي خزر و تالاب، به اين قطعه زمين وارد گرديدند و شايد اولين كساني بودند كه نخستين كومه ها را برپا داشتند .
بندرانزلي از اوايل صفويه ( زمانيكه قزوين پايتخت بوده است ) مورد توجه انگليسي ها قرار گرفته تا بعنوان سرپلي براي عبور ابريشم گيلان كه مركز آن در رشت بوده به روسيه باشد . همين امر باعث شد كه روس ها و حكومت مركزي ايران نيز به موقعيت بندرانزلي پي ببرند . بندرانزلي، به علت موقعيت خاص جغرافيائي ، بهترين پناهگاه و لنگرگاه براي كشتيهاي تجاري و نزديكترين وامن ترين راه بين ايران و اروپا ، ازطريق روسيه درمسير تجارت و محلي براي تخليه و بارگيري كالاي تجارتي و عبور مسافرين گرديد . چنانكه در زمان نادرشاه ، انزلي پايگاهي جهت بارگيري برنج و ساير مايحتاج قشون نادري كه درقفقاز مي جنگيدند بوده است. در عهد قاجاريه، تردد كشتيها ي بادباني و بخاري به منظور حمل و نقل كالا خصوصاً حمل نفت كه سابقه اي 200 ساله دارد به اوج خود رسيد و بندرانزلي به عنوان يكي از مهمترين بنادر سواحل جنوبي درياي خزر درآمد و پس از تحويل تأسيسات بندري وسيله شورويها در سال 1306 خورشيدي ، دولت ايران به تجهيز اين بندر اقدام وامروزه يكي از بنادر مجهز و مهم ايران محسوب ميگردد . و از طريق آبراه هاي شوروي سابق به اروپا ارتباط كشتيراني دارد.
بندرانزلي و اولين ها:
طبق اسناد ومدارك موجود كه در جلد دوم تاريخ انزلي (عزيز طويلي) ثبت شده است. بندرانزلي از بسياري جهات در رسيدن به تمدن جديد، در بين شهرهاي ايران پيشگام بوده است كه به مواردي چند از آن اشـاره ميشود:
1 - اداره گمرك از حدود بيش از 300 سال
2 - اداره بندر بابيش از 200 سال
3 - ايجاد انجمن هاي محلي و بلديه قبل از تأسيس بلديـه
4 - شهرداري ( بلديـه ) قبل از سال 1315 هجري قمري 1276 شمسي بعنوان اولين بلديـه در ايران
5 - آموزش و پرورش ( معارف ) قبل از سال 1271 خورشيدي
6 - اكابر شبانه آنهم دروس دبيرستاني قبل از 1290 خورشيدي
7 - چاپخانه قبل از سال 1286 خورشيدي
8 - بهداري قبل از سال 1315 هجري قمري 1276 خورشيدي كه وسيله بلديـه اداره ميشـد .
9 - شيرو خورشيد س ( هلال احمر) 1304 خورشيدي
10 - روشنائي برق قبل از سال 1900 ميلادي 1279 خورشيدي ، اولين شهر درايران
11 - تلفن قبل از سال 1277 شمسي - پست و تلگراف نيز جلوتر از بسياري شهر هاي ايران
12 - نظميه ( شهرباني ) قبل از سال 1325 هجري قمري 1286 خورشيدي
13 - راه آهن حدود سال 1269 خورشيدي در يكي از روستاهاي انزلي
14 - هواشناسي ، قبل از 1280 خورشيدي
15 - اداره شيـلات با بيش از 150 سال قدمت در انزلي و سردخانه اولين بار در انزلي و حسن كياده
16 - هواپيما - اتوميبل براي اولين بار درانزلي مشاهده شـد .
17 - بعضي ازكارخانجات ازجمله تصفيه خانه نفت، چوب بري، ليمونادسازي، كالباس سازي، برنجكوبي و .. ضمناً اهالي انزلي از لحاظ فرهنگ و هنر و ورزش نيز از بعضي موارد پيشگامي داشته اند از جمله در نمايش فيلم سينما و داشتن سالن سينما و تـئاتر و ورزش هاي مختلف خصوصاً فوتبال و بسكتبال.
امروزه فرزندان دلاور اين بندر در ميدان هاي ورزشي ايران و جهان به افتخارات و امتيازات والائي دست يافته و مي يابند.
انزلي در اوج افتخار:
اهالي بندرانزلي به علت مسافرت به روسيـه خصوصاً آذربايجان ( روسيه سابق ) و همچنين عبور مسافرين ايراني و خارجي از اين بندر به اروپا و بالعكس ، زودتر از بسياري شهرهاي ايران با تمدن غرب آشنا شده و از لحاظ رشد فكري در سطح بالائي قرارداشتند ، از اين رو ضمن حركت هاي سياسي خصوصاً فعاليت در نهضت مشروطيت وجنبش جنگل ، دوش به دوش مردم رشت قرارداشته و در وقايع جنگهاي بلشويكي با قزاقان ايران ، و مبارزه با بيگانگان اشغالگر درطول 350 سال سپر بلاي ايران بوده اند . از نظر اجتماعي نيز در تأسيس مدارس نوين - بلديه - بيمارستان و موٌسسات عام المنفعه و خيريه از جمله دارالايتام از بسياري شهرهاي بزرگ ايران پيشگامي داشتند و از زمان دور به امر سواد آموزي و تأسيس كلاسهاي شبانه علاقه وافر نشان ميدادند . به طوريكه در اوايل مشروطيت ، تيراژ روزانه مطبوعات 525 شماره بوده است كه با توجه به نسبت جمعيت آن روز انزلي ، در ايران سابقه نداشت . هم اكنون فرزندان انزلي با سطح معلومات عالي و در بزرگترين مراكز علمي و دانشگاهي جهان ، اروپا - امريكا - كانادا و استراليا به تدريس اشتغال دارند و يا داراي مقام علمي بالائي ميباشند. درسال 1371 شهرستان انزلي داراي 151 باب دبستان و دبيرستان و مدرسه راهنمائي و هنرستان و يك دانشكده پرستاري و بالغ بر36500 نفردراين مراكز مشغول تحصيل بوده اند ميزان با سوادان در انزلي درسال 1365 شمسي 7/77 در گيلان اول بوده و در سال 1370 با بالاي 85 درصد باسواد بعد از تهران اولين شهر ايران محسوب ميشده است.
وضعيت اجتماعي:
1 – مذهب:
اكثريت اهالي بندرانزلي، مسلمان و شعيه مذهب هستند. حدود 45 خانوار ارمني با جمعيتي150 نفر در انزلي زندگي مي نمايند كه داراي كليسائي قديمي با سابقه اي بيش از 250 سال در ميدان شهر مقابل ساختمان دادگستري و يك گورستان مقابل گورستان مسلمانان ميباشند كه در مواقع لزوم كشيش از تهران مي آيد. اين بندر پيرو دين زردتشي ندارد و فقط چند نفر كليمي و مسيحي در انزلي زندگي مينمايد.
2 - زبـان و قوميت:
انزلي با اينكه يك شهر مهاجر نشين است. در گذشته بيشتر اهالي آن را مردم گيل تشكيل ميدادند، ولي حاليه بافت جمعيت شهر به هم خورده و نيمي از اهالي را آذر زبان و اهالي ساير شهرهاي گيلان خصوصاً فومنات تسكيل ميدهند.
3 - غذاي محلي :
درگذشته تنها خوراك مردم انزلي، برنج بوده است ، ناهار و شام و حتي صبحانه. معروف است اگر خانه اي ناهار آبگوشت داشت و پدر خانواده از نانوائي، نان خريداري ميكرد ناچار آن را مخفيانه به منزل مي رسانيد كه مبادا ببينند و بگويند فلاني وضعش خراب است به ناچار نان مي خورد. ولي امروزه اكثريت اهالي فقط ناهار برنج مي خورند واكثراً درشهر به جاي كته پلو، پلو را آبكش مي نمايند و شب ها نيز نان صرف ميكنند . سابقاً قبل از ظهر و نزديك عصر خصوصاً در روستاها دورهم مي نشستند پلوي سرد «سرد پلا» را با مغز گردو، پياز، سير و اشپل ماهي شور مي خوردند و در سر سفره هر خانوار در تمام فصول ماهي وجود داشت «ماهي شور - ماهي دودي» ودر فصل پائيز و زمستان هم ماهي سرخ كرده - ماهي في ويچ ، ماهي تنوري و انواع ماهي با پخت هاي مختلف ، افسوس كه اين برنامه غذائي به فراموشي سپرده شد و بسياري ازخانواده ها دستشان از ماهي كوتاه است. معروفترين ماهي هاي بندرانزلي «ماهي سفيد - سوف - كپور - كنال - اردك ماهي - كولي - كولمه » و لذيذترين آنها ماهي سفيد وكباب ماهي اوزون برون ميباشد . از خورشت هاي محلي كه معروف است : باقلي قاتق - فسنجان - ترشه تره ميرزا قاسمي - سبزي قورمه - آلو مسما - قيمه - مرغ ترش - سير قليه و ...
از چاشني هاي معروف : سير ترشي - هفت بيجار - بادمجان ترشي - شلغم - ترشي - خيارشور كه معمولاً در خانه ها نيز ميگذارند.
مشاغل اهالي:
انزلي از گذشته هاي دور كرجي باني - ماهي گيري و شكار پرندگان بود ، كمااينكه در فصل ماهي تعداد زيادي از اهالي خلخال جهت كار در صيدگاه هاي پره كشي ، شركت فعال داشتند و صيد ماهي در تالاب و ساحل دريا ودام در در دريا - و لاكش وماشك در رودخانه ها انجام ميگيرد وحاليه حدود 6000 نفر ماهيگير در تعاوني ها مشغول به كار صيد ميباشند.
كرجي بانان كه از نظر تعداد ، رقم بزرگي را تشكيل ميدادند ، داراي تشكيلات منظم نيز بودند درانزلي بيش از 500 كرجي بزرگ نوشته اند كه اگر براي هر كرجي 6 تا 12 نفر خدمه درنظر بگيريم رقم بزرگي را نشان ميدهد . كه با احداث جاده ها اين كرجي ها نيز برچيده شدند . ضمناً در سالهاي اخير صيد ، ماهي كيلكا نيز رونق روز افزوني پيدا كرده و غروب هر روز شناورهاي صيد كيلكا پشت سرهم به سوي دريا حركت و صبح فرداي آن روز با كولي باري از ماهي كيلكا ، به اسكله هاي خود باز ميگردند .
حصير بافي نيز از مشاغل پردرآمد اهالي بود و حصير غازيان از معروفيت خاصي برخوردار بوده است و ساليانه هزاران حصير به شهرهاي داخلي و خارجي صادر ميگردد . اين حصيرها جاي فرش امروزي را داشتند و ناگفته نماند حصير آبكنار نيز معروف بوده است . در هر صورت با آمدن موكت و فرش هاي ماشيني صدها نفر زن هنرمند حصير باف بيكار شدند. هرچند بندرانزلي به علت كمبود زمين در سطح شهرستان از لحاظ كشاورزي در مقام پائيني از توليد قرار دارد . ولي در روستاهاي انزلي انواع برنج - سبزيجات - هندوانه - خريزه - بادام زميني كشت ميشود و همچنين تعدادي از روستائيان خصوصاً در آبكنار به نوغان داري اشتغال دارند كه آبكنار ازاين لحاظ داراي سابقه طولاني است.
بنـاها و ديدنيهاي بندرانزلي:
بندرانزلي از گذشته هاي نه چندان دور به علت مستعد بودن زمين آن يكي از مراگز توليد مركبات و انواع گل بوده است و آنچنانكه توجه همه سياحان وشخصيت هاي خارجي و ايراني كه از طريق انزلي بين ايران و اروپا مسافرت ميكردند .جلب كرده و در ده ها سفرنامه وكتاب خاطرات آنها از باغات ميوه و گل هاي انزلي سخن ها گفته اند. «مادام كارلاسرنا» كه در سال 1877 ميلادي 1256 شمسي از انزلي ديدن كرده مي نويسد: انزلي نظاره گاهي است كه طبيعت نقشهاي بديع درآن آفريده است .آب و هوا وآسمانش ياد آور «ناپل» است.
ميوه هايش وگل وگياهش در حد وفور است ، باغهاي زيبا دارد كه درديوارهاي بلند محصور است .
درختهاي نارنج و پرتقال خانه ها در بلندي يا بلوط و سپيدار رقابت ميكند . عطر گلها و شكوفه هاي اين درختان تا دوردست درفضا پراكنده ميشود و چنان قوي است كه آدمي را مست و دچار رخوت ميكند .
روزي كه براي ديدن يك خانواده محلي رفته بودم يكصد زن را ديدم كه به دوردرخت نارنج و بوته گل سرخ گرد آمده بودند وبرگهاي گل سرخ را براي تهيه گلاب وبهارنارنج را براي مربا مي چيدند .
اين خلاصه اي از نوشته يك جهانگرد است و مشتي از خروار كه به قول احمدشاه در حين عبور از انزالي گفته است : «اينجا بهشت روي زمين است ، بهشت همين جاست»
آري خداي بزرگ، آنچه زيبائي در طبيعت وجود داشت به انزلي و مردم آن بخشيده كه ساحل درياي آن فرح بخش است . در زمستان امواج خروشانش ، سيلي بر سخره ها وكشتي ها و قايق ها مي نوازد و در تابستان امواج بسياركوچك و كف آلودش بوسه برساحل مي زند.
تالاب انزلي:
طبق نظريه تالابشناسان، تالاب انزلي يكي از زيباترين و بزرگترين تالابهاي دنياست. سواحل تالاب را نيزارها و گلهاي لاله دريائي به طرز زيبائي آراسته كه چشم هر بيننده را خيره ميكند. وسعت تالاب در گذشته خيلي بيشتـر از حال حاضر بوده است. كرجي ها با كرجي بانان دريا دل بادبان شان از سوئي به سوئي درحركت بودند و كالاها و مسافرين را از روستائي به روستاي ديگر مي بردند و رفت و آمد از انزلي به پير بازار و بالعكس بيش از همه جا بوده است ، زيرا حمل و نقل كالاهاي تجارتي از اين طريق انجام ميگرفت . و رشت و انزلي از طريق تالاب به هم متصل بودند و گاهي يهنه تالاب آرام و زيبا يا آنچنان به خشم مي آمد كه پيرمردان امواج خروشان و سركش تالاب را در مقابل امواج بحر خزر بسيار هولناك تعريف مي نمايند.
در سالهاي اخير كه سطح آب درياي خزر به سرعت بالا آمده نقاط زيادي از سواحل تالاب به زيرآب فرو رفته و وسعت آن بسيار زيادتر و عمق آن بيشتر شده است. تعداد زيادي رودخانه به تالاب مي ريزد و جزاير كوچك و بزرگي در تالاب زيبا ، سراز پهنه تالاب برآورده است. در زمستان هزاران پرنده دريايي خصوصاً صدها قو، بر پهنه تالاب مي نشينند و يا برفراز آن به پرواز درمي آيند كه زيبائي طبيعت را در تالاب صد چندان مي سازد . انواع ماهيان در تالاب پرورش يافته وگياهان زيادي در كف تالاب و در بين سطح و كف ، و كف تالاب شناورند . گردش بر روي تالاب ، چه با قايق پاروئي و چه با قايق هاي موتوري ، خاطره اي فراموش نشدني در بيننده ايجاد ميكند كه به قول معروف (شيندن كي بود مانند ديدن) ماهيگيري با قلاب نيز يكي از سرگرمي هاي فرح بخش در يهنه تالاب و روي قايق وكناره رودخانهها ميباشد . كه آن نيز به علت تمركز فكر براي گرفتن ماهي ، به آرامش اعصاب كمك فراوان ميكند . تالاب انزلي يكي از اقطاب توريست بندرانزلي ميباشد . اميد است در آينده نه جندان دور با طرح ها و برنامه ريزي هائي كه هم اكنون در دست بررسي و اقدام است ، سيل ديداركنندگان را از سراسر ايران وحتي كشورهاي تازه به استقلال رسيده همجوار ، ساحل شمالي ، غربي و شرقي درياي خزر به خود جلب كه ميتواند در اقتصاد اهالي بندرانزلي نقش موثري ايفا نمايد .
منـاره انزلي:
از كيلومتر ها فاصله ، برج ساعت بندرانزلي نمايان است و طبق نوشته ها در كتب تاريخي و سفرنامه ها خسروخان گرجي حاكم گيلان آن را درسال 1230 هجري - قمري برابر 1815 ميلادي و 1194 شمسي از آجر بنا نهاده است . هدف از ايجاد اين بنا ، ديده باني از دريا و هم به منزله فانوس دريائي بوده است تا دريا نودران شب هنگام ساحل رابا مشاهده روشنائي در بالاي منار ، شناسائي و شناور خود را به داخل كانال برسانند ، روي همين اصل ، چراغي برفرازآن روشن و نگهباني در آنجا به كشيك دادن مي ايستاد . در سال 1307 شمسي پس از مرمت اين برج ساعتي چهارسو برفراز آن استوار گرديد . شهرداري اين ساعت را كه هفته كوك بوده از كشور آلمان خريداري و نصب نموده بود . متأسفانه سال ها بود كه ديگر زنگ ساعت آن به گوش نمي رسيد وساعت از كار افتاده بود تا اينكه در سال 1369 شمسي شهرداري ساعت قديمي را كه فرسوده بود تعويض و ساعت الكتريكي را به جاي آن نصب نموده است .ارتفاع منار28 متر تا بلكون20 متر است .
موج شكنها:
قبل از اينكه موج شكن هاي انزلي احداث گردد كانال مابين انزلي و غازيان همانند خليجي بود كه كشتي هاي تجارتي به منظور تخليه و بارگيري و يا مصون ماندن از امواج وطوفان دريا در آنجا پناه آورده به اسكله ها پهلو گرفته و يا روي لنگري مي ايستادند . اما امواج دريا ، تاداخل كانال را ميكوبيد و به شناورهاي مستقر در خليج آسيب ميرسانيد . از اين رو نياز به احداث موج شكن ها احساس گرديد ودر نتيجه قرارداد اين بناي عظيم كه از شاهكار هاي معماري درنوع خود است در سال 1313 هجري قمري برابر 1895 ميلادي و 1274 شمسي بين دولت ايران وكمپاني ( احداث راه انزلي - قزوين ) منعقد گرديد . طول موج شكن غازيان 750 متر و موج شكن انزلي 520 مترميباشد و كار ساختمان آن در سال 1914 ميلادي 1293 شمسي كاملاً پايان پذيرفت . به منظور احداث موج شكن ها به طول 14 كيلومتر راه آهني از كوه هاي پونل تالش تا انتهاي غرب خليج كپورچال در تالاب كشيده شد وسنگها ، از كوه هاي پونل استخراج و پس از تراشيده شده به اسكله كپورچال حمل و از انجا وسله كرجي هاي بزرگ كه وسيله قايق هاي موتوري يدك ميشد . به محل احداث موج شكن ها و اداره بندر تخليه ميگرديد . موج شكن ها زير نظر دو نفر مهندس روسي به نام هاي علي اف و پلاناتوف بنا گرديد و اين بناي عظيم را روي تيرهاي چوبي كه در كف دريا به رديف كوبيده اند ساخته شده است . از سال 1306 شمسي كه تأسيسات اداره بندر ، از شورويها به ايران تحويل گرديد ، اداره بندروكشتيراني در تعمير و نگهداري آن اقدام و در سال 1314 شمسي به منظور مصون ماندن موج شكن ها از ضربات امواج دريا ، مكعب هاي بتوني موجود را در جلو و اطراف موج شكن ها قرار دادند و بعد هاي طرفين و زيرموج شكن ها كه خالي بوده با بتون پوشانيده شده است . گردش روي موج شكن ها وتماشاي منظره دريا و كانال وساحل انزلي و بلوار ، از فراز آن خاطره فراموش نشدني در بيننده باقي خواهد گذارد .
ساحل دريا:
حدود 20 كيلومتر ساحل انزلي و 15 كيلومتر ساحل غازيان از بهترين نقاط براي آب تني ميباشد و استفاده صحيح از آب دريا براي تمدد اعصاب وبدن بسيار منفيد است . استنشاق ( يد ) برخاسته از دريا خصوصاً در غروب ها براي كساني كه ناراحتي اعصاب و يا بيماري گواتر دارند داروي شفا بخش ميباشد ساحل دريا را بايد تميز نگه داشت تا همه بتوانند از اين نعمت خئدادادي استفاده كنند .
پل هاي بندرانزلي:
يكي از آثارديدني و زيبا، دو پل انزلي و غازيان است ، درگذشته رفت و آمد از انزلي به غازيان وسيله قايق صورت ميگرفت تا اينكه تصميم گرفته شد انزلي وسيله دو پل به راه زميني غازيان - رشت متصل گردد كه پلي از غازيان به ميان پشته به طول 210 متر و عرض 10 متر و ارتفاع 85/6 متر با 5 دهانه كه يك دهانه از آن به طول 25 متر متحرك بوده است .
پل ديگر از ميان پشته به انزلي به طول 127 متر و عرض 10 متر وارتفاع 5/6 متر با سه دهانه كه يك دهانه به طول 25 مترمتحرك بوده احداث گرديد .
هردو پل از بتون مسلح ساخته شده شروع ساختمان از اواخر تيرماه 1314 شمسي و پايان كار دراوايل تابستان 1316 شمسي يعني مدت 18 ماه بوده و در خرداد ماه 1317 مورد استفاده قرارگرفته و روز چهارشنبه هفتم آذر ماه 1318 شمسي به طور رسمي تحويل گرديد . اين دو پل وسيله كمپاني «سنتاب» آلماني و شركت هاي مختلف از جمله «موتلا» سوئدي ساخته شد و در نتيجه با احداث آن راه ارتباطي آذربايجان رشت - قزوين - تهران برقرارشد و اخيراً براي حفظ پل ها عبور كاميونهاي سنگين را از روي آنها ممنوع كرده اند .
كاخ ميان پشته:
اين كاخ در ميان پشته ومابين دو پل انزلي و غازيان در محوطه و سيعي واقع شده است ، قبل از احداث آن ، درجايش كاخ زيبا و باشكوه « خوشتاريا » قرار داشت كه هنوز روشنائي برق در ايران وجود نداشت شبها غرق درنور بود ، اين بناي زيبا و باشكوه در سال 1307 شمسي آتش گرفت و سوخت . بناي كاخ ميان پشته از سال 1308 شمسي آغاز و بين سالهاي 1313 - 1314 شمسي پايان يافت . مساحت زير بناي آن 1168 مترمربع ميباشد . بدنه ساختمان دو جدار و از بلوك سيماني ساخته شده داراي 11 اطاق و يك سالن پذيرائي با چهار سرويس حمام و دستشوئي است . داخل اطاق ها به طرز زيبائي گچ بري شده و لوستر بزرگ ، 6 شاخه اي كريستال با زنجيري در سرسراي كاخ آويزان است . از سال 1367 نيروي دريائي ، پس از تعميرات اساسي ، كاخ را به موزه نظامي تبديل و انواع سلاحهاي گرم و سرد را از زمان صفويه تاكنون در قفسه هاي مخصوص جاسازي و درمعرض ديد عموم قرارداده كه يكي از نقاط ديدني و خاطره انگيز بندرانزلي ميباشد و بازديد از اين موزه نظامي براي عموم آزاد است.
بلوار يا پارك بندرانزلي :
قدمت اين پارك بيش از 85 سال ميباشد. ابتدا قسمت فوقاني و بعداً از سال 1307 به تدريج قسمت پائين ( شرقي و شمالي ) آن احداث و به صورت امروزي درآمده است . اين پارك 35000 مترمربع وسعت دارد و به علت قرارگرفتن در ساحل كانال ( مابين غازيان - انزلي ) ودر مواقع ساحل دريا ، از سه طرف نيز مشرف به رودخانه است . دو موج شكن را از سمت شمال در روبرو دارد كه به صورت دروازه اي با ابهت ، آغوش پرمهرخود را به روي همه تماشاگران طبيعت گشوده است.
شنبـه بازار:
روزهاي شنبهي هر هفته دستفروشان از هر سو و هر طرف به سوي بندرانزلي مي آيند تا درخيابان كناررودخانه جنوبي شهر كه به همين نام معروف است مستقر شده به فروش اجناس خود بپردازند . در بيش از 650 بساط دستفروشي همه چيز حتي داروهاي كمياب ميتوان يافت، سر و صدا و تعريف و تمجيد فروشندگان خود منظره دلپذيري را به وجود ميآورد . شنبه بازار با قدمت بيش از يكصد سال همچنان پر رونق وتماشائي است.
بناهاي قديمي:
بندرانزلي سابقاً داراي چندين قلعه و باستيان نظامي و چند منار بوده است كه متأسفانه به جز يك منار از بقيـه آثاري به جاي نمانده است. در حال حاضر قديمي ترين ساختمان در بندرانزلي . عمارت معتمدي ( شهرباني سابق و فرماندهي نيرو هاي انتظامي فعلي ) در بلوار فوقاني است كه قدمتي همانند برج ساعت ( منار) دارد . ساختمان دادگستري - سمت غرب آن ساختمان فند چنان - جنوب غربي ميدان ساختمان داود زاده از جمله بناهائي است كه بين سالهاي 1304 - 1306 شمسي ساخته شده است . محل ترنم موزيك كه به حافظيه معروف است و ساختمان شهرداري كه سينما تئاتـر فعلي هلال احمر در آن قراردارد نيز بين سالهاي 1310 - 1312 احداث گرديده است. ناگفته نماند كه هم اكنون در انزلي ساختمان هائي با قدمت 120 تا 150 سال نيز به چشم مي خورد.
سينماها:
همانطور كه قبلاً اشاره شد ، انزلي اولين شهر درايران است كه داراي سالن سينما به معني واقعي بوده است و حاليه داراي چهار سينما ، گل سرخ ، هلال احمر ، ايران و نيروي دريائي ميباشد.
